نوشته‌ها

یک متخصص بیان کرد:
گونه آفریقایی؛ خطرناک‌ترین جهش کرونا / احتمال لزوم تزریق سالانه واکسن کرونا

یک متخصص گفت: در حال حاضر این جهش مهم‌ترین و نگران کننده‌ترین واریانتی است که در مقابل خود می‌بینیم؛ به طوری که اثر برخی واکسن‌ها در برابر واریانت آفریقایی بسیار ضعیف و ۱۰ یا ۱۵ درصد است.

دکتر علیرضا ناجی با اشاره به واریانت‌ها و جهش‌های زیاد و متنوع ویروس کرونا، گفت: اما در این بین از ۵ جهش به دلیل خصوصیات بیولوژیک بیش از سایرین صحبت می‌شود و اهمیت بیشتری دارند که شامل جهش‌های آفریقای جنوبی، برزیلی، هندی، انگلیسی و کالیفرنیایی است‌. یکی از خصوصیات بارز این ۵ جهش‌، انتقال سریع‌تر آنها نسبت به گونه کلاسیک است.

رئیس مرکز تحقیقات ویروس شناسی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی با بیان اینکه در برخی از این واریانت‌ها میزان بیماری‌زایی و مرگ و میر بالاتر است، تاکید کرد: در مورد واریانت برزیل و آفریقای جنوبی اینگونه حدس می‌زنند. درمورد واریانت بریتانیایی هم در ابتدا اعلام می‌شد که بیماری‌زایی و مرگ و میر بالاتری دارد اما، مطالعات بعدی نشان داد که این جهش چندان تفاوتی با نوع پیشین ویروس ندارد. در کل مطالعات نشان می‌دهد سرعت انتقال بالای بیماری ویژگی اصلی این واریانت‌ها است و به همان نسبت ابتلا و مرگ و میر هم افزایش می‌یابد.

ناجی ادامه داد: در حال حاضر شاهد اتفاقاتی هستیم که واریانت هندوستانی در هند رقم زده، ولی این جهش را هم مسئول اصلی اپیدمی و شرایط بحرانی آن کشور نمی‌دانیم اما یکی از عوامل تاثیرگذار در کنار روابط انسانی است که می‌تواند سبب گسترش بیماری شود.

وی افزود: علاوه بر تاثیرات اپیدمیولوژی این جهش‌ها، پرداختن به مقاومت سیستم ایمنی بدن مهم است که این مقاومت هم می‌تواند حاصل ابتلا به ویروس و بهبودی پس از آن یا تزریق واکسن بوده باشد. در حال حاضر در مورد واکسن کمترین مشکل را در برابر واریانت انگلیسی داریم و هنوز واکسن‌ها در برابر این جهش مقاومت خوبی دارند؛ اما در مورد سایر واریانت‌ها و بویژه واریانت آفریقای جنوبی می‌دانیم که کفایت واکسن‌های موجود تا حد زیادی کاهش یافته است و به همین نسبت ایمنی طبیعی حاصل از ابتلاهای پیشین به بیماری هم در برابر جهش‌ها می‌تواند کاسته شود و ما شاهد بروز مجدد عفونت با انواع جهش یافته باشیم.

این ویروس شناس ادامه داد: بنابراین در حال حاضر تضعیف شبکه واکسیناسیون و افزایش سرعت انتقال بیماری مهم‌ترین مشکل فعلی است‌. البته این موضوع نافی آن نیست که حتی در این شرایط که کاهش کارایی واکسن در برابر جهش‌ها را شاهدیم اما باید به سمت گسترش پوشش واکسیناسیون برویم زیرا می‌توانند از بروز بیماری شدید و مرگ تا حد زیادی جلوگیری کنند.

وی افزود: در عین حال با توجه به تغییرات ویروس خیلی از شرکت‌های واکسن‌سازی به سمت ساخت واکسن‌های نسل جدید رفتند تا بر علیه واریانت‌های ویروس هم عمل کند بنابراین شرکت‌های مدرنا، فایزر و… این اقدام را آغاز کردند و اعلام کردند در صورت موفقیت کارآزمایی بالینی ۶ ماه تا یک سال بعد توصیه به تزریق دُز سوم واکسن می‌کنند. علاوه بر واکسیناسیون، اتخاذ تدابیر ویژه برای کاهش گردش ویروس اهمیت ویژه‌ای دارد و نباید اصول اولیه کنترل کرونا شامل حفظ فاصله اجتماعی، گسترش غربالگری، رعایت پروتکل‌های بهداشتی و…. را فراموش کنیم تا بتوانیم گردش ویروس را که عامل مهمی در بروز جهش‌ها هستند، کاهش دهیم‌؛ زیرا ممکن است با واریانتی مواجه شویم که به کلی برنامه واکسیناسیون را بهم بریزد و بیماری زایی بدی ایجاد کند.

وی تغییر در ساختار واکسن‌ها برای افزایش مقاومت در برابر ابتلا به ویروس را وابسته به پلتفرم ساخت واکسن دانست و تصریح کرد: واکسن‌های ژنومی و وکتوری چالاکی بیشتری نسبت به واکسن‌های پروتئینی و ویروس کشته شده در تغییر تولید دارند. این موضوع به ما گوشزد می‌کند اگر می‌خواهیم به سمت ساخت واکسن کرونا برویم از تکنولوژی‌های بالاتری استفاده کنیم که نسبت به تغییرات و موتاسیون‌ها واکنش نشان دهیم.

ناجی با تاکید بر اهمیت غربالگری ژنومیک ویروس کووید۱۹، تاکید کرد: در حال حاضر می‌دانیم گونه غالب ویروس در کشور از نوع بریتانیایی است و باید منتظر باشیم با قوی تر شدن پایش ویروس در کشور، سویه غالب موجود در کشور تغییر خواهد کرد یا خیر. اکنون در هندوستان ۷۰ درصد سویه‌های شناسایی کار ژنتیکی شده شامل همین واریانت هندی است و در سایر نقاط دنیا هم دارد سهم گسترش خود را افزایش می‌دهد.

وی تاکید کرد: اگر با واریانت‌ها به خوبی برخورد نشود، بروز مشکلات جدی دور از انتطار نیست. اکنون در ایران می‌بینیم با ورود واریانت انگلیسی به چه مشکلاتی برخورده‌ایم، تمام بیمارستان‌ها پر هستند، تخت خالی نداریم و… حال تصور کنید موج‌های بعدی با واریانت هندی در کشورمان رخ دهد آن وقت چه خواهد شد؟ تمام این موارد موید آن است که باید تدابیر ویژه برای بستن مرزها، شناسایی بیماران و… داشته باشیم و این در حالی است که متاسفانه ما یا دیر عمل می‌کنیم یا کم عمل می‌کنیم و در چنین مواردی ستاد ملی مقابله با کرونا بهتر است بیش از پیش صحبت‌های وزارت بهداشت را جدی بگیرد.

وی درباره راهکار اصلی در مقابله با ورود ویروس‌های جهش یافته به کشور، گفت: ردیابی و شناسایی منبع اصلی، برنامه دقیق ایزولاسیون، رعایت پروتکل‌ها و… از نکات بسیار مهم است. ما تجربه خوزستان با واریانت بریتانیایی را داریم که تصمیمات خوبی نگرفتیم، باید این استان را لاک‌ داون می‌کردیم و نمی‌گذاشتیم این جهش در کشور پخش شود و این در حالی بود که تصمیم نادرست سفرهای نوروزی هم اخذ شد. الان در شرایطی که مرگ‌های روزانه نزدیک به ۵۰۰ نفر را تجربه می‌کنیم بهتر است دقیق و علمی به کنترل ورود ویروس‌های جهش یافته تمرکز کنیم تا فشار از کادر درمان برداشته شود.

ناجی با تاکید بر اهمیت نظام پایش ویروس، بیان کرد: بیماری‌های تنفسی می‌توانند مجموعه‌ای از علائم را به همراه داشته باشند که ممکن است همه علائم در یک فرد بیمار ظاهر نشود. اتفاقی که با جهش ویروس می‌افتد این است که ممکن است با جهشی که رخ می‌دهد یکی از علائم قبلی ویروس بیش از گذشته نمود پیدا کند. بنابراین به طور کلی علائم ابتلا به کرونا همان موارد پیشین است، اما برخی واریانت‌ها تاثیرات متفاوتی می‌گذارند و مثلا سبب می‌شوند پیشرفت بیماری از فاز ویروسی به فاز التهابی تسریع شود که این تغییرات هم از ویروس بعید نیست؛ زیرا ویروس سعی می‌کند از تغییرات برای کسب منافع استفاده کند. در مورد ویروس کرونای هندی گزارشات پزشکان هندی تاکنون می‌گوید هم میزان تلفات ناشی از آن بیشتر است و هم بیماری‌ وخیم‌تری‌ ایجاد می‌کند.

وی با بیان اینکه تاکنون خطرناک‌ترین واریانت، جهش آفریقای جنوبی کرونا است، گفت: این نوع جهش نیز بیماری زایی و مرگ و میر بالاتر ایجاد می‌کند  و در حال حاضر این جهش مهم‌ترین و نگران کننده‌ترین واریانتی است که در مقابل خود می‌بینیم. اثر برخی واکسن‌ها در برابر واریانت آفریقایی بسیار ضعیف و ۱۰ یا ۱۵ درصد است.

ناجی بیان کرد: اینکه دوره ایمنی زایی پس از تزریق واکسن چقدر است بستگی به نوع واکسن دارد اما به طور کلی بین ۶ تا ۱۲ ماه زمان تقریبی ایمن بودن بدن است و به نظر می‌رسد لازم باشد هرسال تزریق واکسن را تجدید کنیم اما این موضوع منوط به گذر زمان است تا بتوانیم بررسی کنیم واکسن چقدر ایمنی در بدن ایجاد می‌کند. 

استاد ویروس شناسی دانشگاه علوم پزشکی ایران:
کرونا دست کم ۴۰ سال دیگر می‌میرد

حسین کیوانی با بیان اینکه جهش‌های ویروسی غیر طبیعی نیستند، گفت: جهش در ویروس‌ها ایجاد می‌شود و این امر نیز در ویرس کرونا رخ می‌دهد، ولی این جهش‌ها در برخی از ویروس‌ها کمتر و در برخی دیگر از ویروس‌ها بیشتر است.

وی ادامه داد: در برخی از جهش‌های ویروسی که در بعضی از جوامع ماندگار می‌شود، ممکن است ویروس خصوصیاتی را پیدا کرده باشد مثلا قدرت سرایت آن بیشتر شده باشد که این امر به دلیل آن است که ویروس راحت‌تر به سطح سلول بچسبد و یا بیماری‌زایی آن بیشتر شود.

کیوانی با تاکید بر اینکه این موارد، پدیده‌ای است که برای ویروس‌ها رخ می‌دهد، اظهار کرد: از آنجایی که در سال‌های اخیر دنیا بر روی ویروس کرونا تمرکز کرده است، در زمینه جهش‌های این ویروس بزرگ نمایی شده و تصور می‌شود اتفاق جدیدی رخ داده است.

عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران، با اشاره به برخی از تصورات در زمینه خطرناک شدن ویروس با جهش آن، با تاکید بر اینکه ویروس با جهش‌هایی که دارد، خطرناک‌تر نمی‌شود، یادآور شد: جهش به صورت یک امر طبیعی در همه موجودات رخ می‌دهد، ولی از آنجایی که تکثیر ویروس‌ها بسیار زیاد است، ممکن است از یک ویروسی که وارد بدن می‌شود، چند میلیارد ویروس تولید شود، از این رو طبیعتا جهش‌های آن نیز بیشتر خواهد شد.

وی تفاوت ویروس‌ها را در قدرت بیماری‌زایی و قدرت سرایت آن‌ها دانست و خاطر نشان کرد: در نهایت این ویروس به سمت کاهش قدرت بیماری‌زایی به پیش می‌رود، در غیر این صورت اگر ویروسی همه افراد جامعه را از بین ببرد، بقای ویروس‌ها نیز زیر سوال خواهد رفت. ویروس‌ها نیز همانند انسان‌ها که برای بقای خود تلاش می‌کنیم، برای آنکه بقای خود را حفظ کنند، در تلاش هستند.

کیوانی با تاکید بر اینکه ما باید بپذیریم که ویروس یک موجود زنده است و برای بقای خود تلاش می‌کند، گفت: بر این اساس این ویروس برای بقای خود یا افراد بیشتری را آلوده می‌کند، یا جهش‌هایی در ویروس کرونا رخ می‌دهد که افراد بیشتری مبتلا شوند و یا شاید یک روزی به صورت مزمن در برخی از نواحی که ما به آن‌ها مخزن می‌گوییم، باقی بمانند و یا شاید در حیوانات خانگی ماندگار شوند.

این محقق حوزه ویروس شناسی با بیان اینکه ویروس کرونا همانند اجداد خود برای بقا هر اقدامی را انجام خواهد داد، اضافه کرد: من موضوع جهش‌های ویروسی را تنها در رسانه‌ها مشاهده می‌کنم وگرنه ویروس شناسان و زیست شناسان می‌دانند که جهش‌های ویروسی روال طبیعی حیات ویروس‌ها و همه موجودات است.

آیا می‌شود به ریشه کنی کرونا امیدوار بود

عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران در خصوص امکان ریشه کنی ویروس کرونا، توضیح داد: برای مهار ویروس کرونا، در برهه‌ای این ویروس کنترل می‌شود تا موارد جدید ابتلا به آن کاهش یابد و یا در برخی موارد اقدام به ریشه کنی می‌شود. برای ریشه کنی ویروس کرونا ۳۰ تا ۴۰ سال زمان نیاز است تا این ویروس ریشه کن شود.

کیوانی با طرح این سوال که آیا ریشه کنی این ویروس اقدام صحیحی است یا خیر، ادامه داد: برای ریشه کنی بیماری آبله که ۳۰ سال قبل اعلام شد این بیماری ریشه کن شده است، همه دنیا اقدام کردند، ضمن آنکه ویروس آبله تغییرات زیادی نداشت، چون ماده ژنتیکی آن از نوع DNA است؛ ولی ویروس‌هایی که ماده ژنتیکی آن‌ها RNA هستند، تغییراتشان زیاد است، از این رو به نظر می‎رسد که نمی‌توان امیدی به ریشه کن شدن ویروس کرونا داشت، ولی می‌توان آن را کنترل کرد تا همه گیری آن کاهش یابد.

وی ابراز امیدواری کرد که کنترل ویروس کرونا با واکسیناسیون صورت گیرد و یادآور شد: مهار ویروس با واکسیناسیون صد درصد نیست؛ چرا که ممکن است با تزریق واکسن، فرد مجددا مبتلا شود، به ویژه واکسن‌هایی که حاوی پروتئین سطحی و شاخک ویروس مانند واکسن امریکایی و انگلیسی هستند.

کیوانی با بیان اینکه حتی این احتمال وجود دارد که افرادی که واکسن دریافت می‌کنند در مواجهه با ویروس وحشی‌تر در آینده عوارض بیشتری در آن‌ها ایجاد شود، یادآور شد:، ولی این امر مانع از عدم اجرای واکسیناسیون نیست و باید واکسیناسیون انجام شود.

این محقق ویروس شناس، بهترین واکسن را، واکسنی دانست که از سوش‌ها و واریانت‌هایی گرفته شده باشد که در آن جامعه در حال چرخش است، در غیر این صورت واکسن کشوری در کشور دیگر اثرگذاری ندارد، ضمن آنکه کشور‌ها از این طریق می‌توانند امیدوار باشند که در آینده با جهش‌هایی که در این ویروس ایجاد می‌شود، متناسب با آن، واکسن جدیدی را تولید کنند.

مصونیت ۷۰ درصدی بعد از واکسیناسیون

این استاد ویروس شناسی دانشگاه علوم پزشکی ایران، به جهش‌های ویروسی و تولید واکسن اشاره و خاطر نشان کرد: در حال حاضر و با توجه به جهش ویروس کرونا، واکسن‌های تولید شده احتمالا مصونیت ۶۰ تا ۷۰ درصدی در بدن ایجاد می‌کنند، ولی اینکه ماندگاری واکسن در بدن به چه میزان است، نمی‌توان چیزی اعلام کرد و امید‌هایی برای ماندگاری این واکسن در بدن به مدت دو سال وجود دارد، مشروط بر آنکه تشدید شدن بیماری بعد از واکسیناسیون ایجاد نشود.

عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران با بیان اینکه اگر داروی ضد کرونا معرفی شود و عوارض جانبی نداشته باشد، شاید دیگر نیازی به واکسیناسیون نباشد، اظهار کرد: نمونه آن آنفلوآنزای خوکی H ۱ N ۱ است که داروی اوسلتامیویر (Oseltamivir) برای درمان مبتلایان به این ویروس تجویز می‌شود.

تمامی کادر درمان تا دو هفته آینده واکسینه می‌شوند

رئیس کل سازمان نظام پزشکی ایران، با اشاره به ورود ۷۰۰ هزار دوز واکسن به کشور، گفت: ظرف دو هفته آینده تمامی کادر درمان واکسینه می شوند.

محمدرضا ظفرقندی در خصوص واکسیناسیون جامعه پزشکی، اظهار کرد: از دو ماه پیش مذاکرات را برای واکسیناسیون همکاران آغاز نمودیم و با توجه به کمبود واکسن و سایر مسائل، نهایتاً مقرر شد تا واکسن مورد نیاز کادر درمان بخش خصوصی تهران و شهرستان‌ها در اختیار سازمان نظام پزشکی قرار گیرد تا هماهنگی‌های لازم برای واکسیناسیون جامعه پزشکی و حتی پرستاری انجام شود.

ظفرقندی افزود: ۷۰۰ هزار دوز واکسن آسترازنکای کره جنوبی وارد کشور شده که تا ۲ هفته آینده تمامی کادر درمان واکسینه خواهند شد و جای نگرانی نیست.

وی ادامه داد: به رغم هماهنگی‌های انجام شده؛ همواره موانعی در حوزه اجرا وجود دارد اما توزیع و واکسیناسیون همکاران طبق سهمیه‌های اختصاص یافته انجام خواهد شد.